و براى مخابرات داخلى و خارجى اجرت داده مىشود . ولى علاوه بر استفاده‌هاى مادى هنوز فوائد و منافع بزرگترى هستند كه ايران از آنها منتفع مىشود . توضيح اينكه كشور مزبور قبل از اينكه داراى خطوط مواصلاتى الكتريكى شود بر ايالات دوردست كنترل مؤثرى نداشت و تاريخ ايران بيشتر شامل شورش‌هائى است كه بدست مدعيان يا رؤساى ياغى و گردنكش واقع شده ، ولى وقتىكه اين خطوط برقرار شده و اخبار محلى روزانه به مركز ميرسيد اين اوضاع به كلى تغيير نمود . بعلاوه سيم‌هاى تلگراف را بطور شايع در ميان عوام خيال ميكنند كه در پاى سرير شاه در قصر سلطنتى خاتمه مىيابد و بدين سبب ادارات تلگراف تحصن‌گاه يا بست شده است و ازاين‌رو دفاعى در مقابل ظلم و تعدى مىباشد . گذشته از اين ايران سابقا از دنيا عليحده و جدا بوده و به حال انفراد ميزيست ، اما بدين وسيله كم‌كم وارد جرگهء ملل ديگر شد و از اين راه نه‌تنها بر مقام و حيثيتش افزوده شد ، بلكه افكار و خيالات مترقى و اصلاح‌طلبانه بتدريج از خارج وارد ايران شده و در آنجا ريشه دوانيدند ولو بعضى اوقات زمينه براى اين افكار ابدا حاضر نبوده است . نقشى كه افسران بريتانيائى در اين قسمت بازى كردند قابل ملاحظه بوده است . مخبر الدوله مرحوم كه اولين وزير تلگراف و زياده از يك نسل شاغل آن پست بود يكوقت به نگارنده اظهار داشت كه احترام و محبت او نسبت به افسران و مأمورين بريتانيائى عميق بوده براى اينكه آنها را او از همقطاران نمونهء كامل انسانيت و آدميت يافته است و اضافه نمود كه وى مدتهاست كه گزارشهاى آنها را خط نزده و جرح و تعديل نمىنموده - است . در سرتاسر ايران افسران و مأمورين انگليسى كه با وسائل خوشى و سرگرميهاى كم منفرد زندگانى ميكنند عناصرى فعال و سودمند ميباشند و در مواردى كه اخبار صحيح قيمت زياد داشته خدماتى كه آنها در دادن اطلاعات و خبرهاى دقيق گرانبها بدولت ايران كردند خالى از وصف و بيان است . از خدمات مهم و ذيقيمت ايشان يكى آن بود كه گاهى پيام‌هائى از دولت ايران به قبايل ياغى ميرسانيدند . تيپ قزاق در فصول سابق شرحى راجع به ميسيون‌هاى نظامى بريتانيائى و فرانسوى گزارش رفت . اين ميسيون‌ها ميكوشيدند كه آرتش